CUỘC CHIẾN KHÔNG TIẾNG SÚNG: KHI BẠN LÀ CHIẾN TRƯỜNG VÀ CŨNG LÀ KẺ THÙ
Tác giả bài viết: Th.s tâm lý Trần Uyên_Chuyên gia tâm lý tại Khai Tam Parc
Cuộc chiến này không có viên đạn nào, nhưng mỗi ngày đều có người chết. Chết trong lòng. Chết vì kiệt sức. Chết vì không còn nhận ra mình. Chết vì trầm cảm. Chết vì tự tử.
Cuộc chiến nội tâm tàn khốc nhất vì 3 lý do:
1. Kẻ thù vô hình: Nó là suy nghĩ của bạn. Chạy đâu cho thoát.
2. Chiến trường di động: Nó theo bạn vào nhà tắm, lên giường, vào cả giấc mơ.
3. Không có giờ ngừng bắn: 2h sáng, cả thế giới ngủ, chỉ mình bạn vẫn đang đánh nhau.
1. Giải phẫu cuộc chiến: Bản năng với tỉnh thức-Hai dòng suy nghĩ trong cùng một bộ não
1. Dòng suy nghĩ bản năng: thường phản ứng ngay lập tức, thiếu thông tin, chạy theo cảm xúc, bảo vệ cái tôi, bất chấp hậu quả, cực ác, điên cuồng và mơ hồ. Khẩu hiệu: "Sướng ngay, Tránh đau ngay, Đánh hoặc Chạy". Đây chính là *"Bản năng" Nó mạnh, nhanh, vô thức. Nó không biết đạo đức. Nó chỉ biết: "Nguy hiểm kìa – trốn đi!", "Ngon kìa – ăn đi!", "Nhục kìa – giận đi!".
2. Dòng suy nghĩ tỉnh thức: Thường đến sau dòng suy nghĩ bản năng. Nó thường diễn ra chậm hơn, suy xét nhiều mặt, ý thức hậu quả. Nó giúp cho tư duy của chúng ta trở nên sâu sắc hơn. Giúp chúng ta đưa ra lựa chọn đúng đắn và có ý nghĩa cho bản than và người khác. Nhiệm vụ: Làm người. Khẩu hiệu: "Dừng lại, Quan sát, Chọn lựa". Đây chính là *"Tỉnh thức"*. Nó biết: "Giận lúc này sẽ mất việc", "Ăn lúc này sẽ hối hận", "Trốn lúc này sẽ mất cơ hội". Mình làm cách khác thì sao?
Vì sao cuộc chiến này vắt kiệt bạn?
Vì bạn đã không đưa ra quyết định chọn suy nghĩ tỉnh thức. Suy nghĩ bản năng vẫn còn tiếp tục lên tiếng. Khi bạn quyết định chọn suy nghĩ tỉnh thức thì ngay lập tức cuộc chiến trong đầu bạn sẽ ngừng lại và bạn sẽ được tự do. Bạn đưa ra được lựa chọn có ý nghĩa và đúng đắn.
2. Ba mặt trận đẫm máu nhất-soi thấy mình ở đâu?
Mặt trận 1: CƠN GIẬN – Khi “Con Thú” đòi cắn xé
Bản năng gào: “Nó làm nhục mày! Phải chửi lại! Phải cho nó biết tay! Không nó tưởng mày ngu!”
Tỉnh thức thì thầm: “Chửi xong thì mất việc. Con mình đang nhìn. Mình muốn làm người bố nóng tính sao?”
Cuộc chiến trong bạn: Tim đập 160, tay run, máu dồn lên mặt. Miệng bạn đã mở ra, câu chửi đã lên đến cổ. Nhưng có 1 giọng nói khác giữ lại.
Vũ khí 2: HÀNH ĐỘNG NGƯỢC – Dùng Hành Vi Dạy Lại Não
Cơ sở tâm lý: Não học bằng hành vi, không bằng lý thuyết. Bạn không cần chờ “hết muốn” mới làm. Bạn “làm” để “hết muốn”.
Bài tập “5 Phút Ngược Dòng”:
Khi bản năng kêu “Nằm thêm chút nữa lát dậy vẫn chưa muộn”. Bạn dậy ngay vì biết nằm một chút sẽ nằm luôn. Mình sẽ không làm được như mình nói đâu. Những lần trước mình cũng nói như vậy mà kết quả là mình đều ngủ đến 9h luôn.
Khi bản năng kêu “Chửi chồng mày đi”, bạn “làm ngược”: Bạn nói với chồng “ anh là người chồng tốt nhất mà em có được”
Vì sao hiệu quả: 5 phút hành động ngược dòng đủ để ngắt mạch thần kinh của bản năng. Bạn chứng minh cho não thấy: “Không nghe mày, tao cũng không chết”. Khi vượt qua được suy nghĩ bản năng bạn ngày càng mạnh mẽ hơn, hạnh phúc hơn về mặt tinh thần
Ví dụ: chị vợ có ham muốn nhắn tin cho người cũ. Tay chị run bấm bàn phím. “Tỉnh thức” mách: đặt điện thoại xuống, đi rửa 1 cái bát. Rửa xong, cơn ham muốn đi qua. Chị thắng 5 phút. Tích 100 lần 5 phút, chị thắng cả cuộc đời.
Vũ khí 3: NEO VÀO GIÁ TRỊ – Hỏi “Vì Cái Gì?” Thay Vì “Làm Cách Nào?
Cơ sở tâm lý: Bản năng hỏi: “Làm sao để hết đau NGAY?”. Tỉnh thức hỏi: “Điều gì QUAN TRỌNG hơn nỗi đau này?”.
Khi bạn có “Vì cái gì” đủ lớn, “Làm cách nào” sẽ xuất hiện.
Bài tập “La Bàn 10 Giây”: Trước khi thua bản năng, hỏi: “Hành động này đưa mình GẦN hơn hay XA hơn con người mình muốn trở thành?”.
Gần: Nhịn, xin lỗi, tha thứ, làm việc, ôm con.
Xa: Chửi, đánh, ngoại tình, bỏ cuộc, lướt đt vô hồn.
Ví dụ: Người bố muốn đập thằng con vì nó làm đổ sữa. Anh khựng lại 10s: “Mình muốn trở thành người bố đáng sợ hay đáng tin?”. Anh chọn “đáng tin”. Anh lau sữa, không lau nước mắt của con. Anh thắng. Đêm đó anh ngủ ngon vì anh đã bảo vệ được “La Bàn” của mình.
Kết: Bạn không cô đơn trong chiến hào
Bác sĩ Viktor Frankl nói: “Giữa kích thích và phản ứng có một khoảng trống. Trong khoảng trống đó là quyền năng lựa chọn của ta. Trong lựa chọn đó là tự do và trưởng thành của ta”.
Cuộc chiến nội tâm là khoảng trống đó. Nó vắt kiệt bạn, đúng.
Nhưng nó cũng là nơi duy nhất bạn chứng minh được: *Tôi là con người, chứ không phải con thú*.
Ngày bạn phớt lờ được 1 cơn giận, bạn cứu 1 mối quan hệ.
Ngày bạn làm ngược lại 1 ham muốn, bạn cứu 1 gia đình.
Ngày bạn từ chối bỏ cuộc, bạn cứu chính mình.
Bạn không cần thắng mọi mặt trận.
Bạn chỉ cần thắng trận 10 giây trước khi hành động. Tích đủ 10 giây, bạn thắng cả đời.
Câu hỏi cuối cùng: Đêm nay, “con quỷ” nào sẽ gõ cửa đầu bạn? Và “la bàn” nào bạn sẽ mang ra để không mở cửa cho nó? Trả lời được, là bạn đã thắng 50% cuộc chiến rồi.
