11 KHÓ KHĂN CỦA CHA MẸ KHI DẠY CON 0-3 TUỔI
_Bài Phân tích của Th.s tâm lý Trần Uyên dưới góc độ Chuyên gia
Tâm lý Giáo dục_
Giai đoạn 0-3 tuổi được gọi là "Giai đoạn vàng" để trẻ phát triển não bộ.
Nhưng cũng chính là “Giai đoạn thử lửa” nhất của cha mẹ 😮💨
Theo thống kê, 10 khó khăn dưới đây có đến 90% cha mẹ đều gặp phải. Ba mẹ không cô đơn đâu ạ. Hiểu đúng thì mới đi đúng được. Cô rất vui khi được đồng hành cùng ba mẹ trong hành trình giáo dục con cái trưởng thành.
1.Ba mẹ không biết “trò chuyện” với con.
Nhiều cha mẹ có suy nghĩ trẻ còn nhỏ biết gì mà nói nên chỉ chú trọng vào việc chăm sóc ăn, ngủ, nghỉ, vệ sinh của trẻ mà thiếu đi việc giao tiếp, chuyện trò. Ba mẹ cũng không có chủ đề gì để nói với con, không biết bắt đầu từ đâu? Không biết phải nói như thế nào để phù hợp với lứa tuổi và khả năng nhận thức của trẻ.
Ví dụ: Con 18 tháng chỉ "ê a, chỉ trỏ". Mẹ hỏi "con muốn gì?" . Con chưa biết trả lời chỉ có quấy khóc khiến mẹ cảm thấy bối rối.
Ví dụ: Con 2.5 tuổi nói được 3-4 từ đơn. Đi học cô hỏi gì cũng im. Nghe cô phản hồi mẹ lo lắng.
Ví dụ: Con 3 tuổi nói ngọng, nói cụt. Con càng không hiểu càng hét và ném đồ. Cha mẹ cảm thấy bất lực.
Giai đoạn 0-3 tuổi là giai đoạn "bùng nổ ngôn ngữ" ở trẻ. Não trẻ cần "đầu vào" là lời nói của người lớn.
Nếu cha mẹ chỉ đưa điện thoại, ít trò chuyện → Vốn từ ít → Con không diễn đạt được → Cáu gắt, ăn vạ.
Lời khuyên: Nói với con như nói với người lớn. "Con đang cầm quả bóng màu đỏ" thay vì "cái này nè".
Vì con chưa có ngôn ngữ nên ba mẹ hãy xem như là em bé 0 tuổi để tự do trò chuyện, có thể đó là những câu chuyện tưởng tượng hoặc những chuyện xảy ra xung quanh trẻ. Ba mẹ trò chuyện với trẻ giả vờ như thể trẻ có thể hiểu. Như vậy cha mẹ sẽ rất tự tin và có rất nhiều điều thú vị để nói với trẻ.
2. Cái gì cũng “Không”_khủng hoảng tuổi lên 2
Ví dụ: Mẹ bảo mặc áo: "KHÔNG!". Bảo ăn cơm: "KHÔNG!". Đi ngủ: "KHÔNG!"
Ví dụ: Trẻ đang chơi vui, mẹ gọi về là nằm lăn ra đất ăn vạ.
Ví dụ: Trẻ muốn tự xúc ăn nhưng đổ hết. Mẹ đút thì lại gạt ra.
Đây là lúc con hình thành "Cái tôi". Con muốn được tự quyết.
Nếu dùng đòn roi → Con sợ hãi hoặc càng bướng.
Lời khuyên: Cho con 2 lựa chọn: "Con mặc áo đỏ hay áo xanh?" "Con muốn mẹ bế hay tự đi?" Thông báo trước 5 phút cho con trước khi ngừng đột ngột. Ví dụ: Con chơi thêm 5 phút nữa rồi chúng ta cùng về nhà ăn cơm nhé. Như vậy con sẽ hợp tác và vui vẻ hơn.
3. Trẻ nghiện tivi/ điện thoại “vú em điện tử”
Ví dụ: không có youtube là không ăn, không ngủ. Ba mẹ dẹp điện thoại là khóc 1 tiếng.
Ví dụ: Bé 2 tuổi đã biết tự mở youtube, lướt video short.
Ví dụ: Ba mẹ gọi 10 lần không quay lại vì mắt bé dán vào màn hình điện thoại
Ba mẹ biết không, màn hình kích thích dopamine ở não trẻ gấp 10 lần chơi thật. Não 0-3 tuổi chưa có "phanh" nên không thể kiềm chế được. Hậu quả là con chậm nói, giảm chú ý, tăng nguy cơ tăng động.
Lời khuyên: Ba mẹ cai bằng cách "thay thế" chứ không "cấm". 15p chơi đất nặn = 30p xem tivi. Kỷ luật bàn ăn “không ti vi, điện thoại, đồ chơi”, kỷ luật giờ giấc sinh hoạt.
4. Trẻ biếng ăn_ chỉ ăn vặt
Ví dụ: Cơm, rau bé không ăn nhưng bánh, sữa, bim bim ăn cả ngày.
Ví dụ: Bữa ăn kéo dài cả tiếng, 3 người cùng chạy theo 1 cái thìa.
Ví dụ: Ba mẹ cho xem tivi mới ăn, tắt tivi là ngậm.
Giai đoạn: 0-3 tuổi hình thành thói quen ăn cả đời. Thiếu "kỷ luật bàn ăn" + thiếu vận động = không biết đói.
Lời khuyên: Luật 3 không: Không tivi, không chạy rong, không ép. Đói bé sẽ ăn.
5. Không chịu ngủ hoặc ngủ rất ít.
Ví dụ: 11h đêm vẫn chạy nhảy. 5h sáng đã dậy. Mẹ kiệt sức.
Ví dụ: Ba mẹ phải bế rung, hát ru 40 phút mới ngủ.
Ví dụ: Ngủ 30 phút lại dậy khóc, phải ti mẹ mới ngủ lại.
Ba mẹ có biết, giấc ngủ quyết định 80% phát triển não bộ và chiều cao. Thiếu ngủ = cáu kỉnh, giảm miễn dịch.
Nguyên nhân: Không có giờ giấc hoặc ba mẹ cho con xem thiết bị trước khi ngủ.
Lời khuyên: Tạo "nghi thức ngủ": Tắm → Đọc sách → Tắt đèn → Ngủ. Đúng giờ mỗi ngày.
6. Đánh bạn, giật đồ chơi
Ví dụ: Đi nhà trẻ 1 tuần bị cô gọi 3 lần vì cắn, cào cáu, giật tóc bạn.
Ví dụ: Thấy bạn có đồ chơi là lao vào giật, đánh.
Ví dụ: Giận là lao vào đánh mẹ, đánh bà.
Giai đoạn 0-3 tuổi chưa có ngôn ngữ để giải quyết xung đột. "Đánh" = "Của tôi", "Tôi giận".
Lời khuyên: Ba mẹ đừng mắng trẻ "hư". Thay vào đó hãy gọi tên cảm xúc: "Con đang giận vì bạn lấy xe của con đúng không?”
7. Bám mẹ quá mức _Không cho ai bế
Ví dụ: Mẹ đi vệ sinh cũng phải bế theo.
Ví dụ: Gửi ông bà 10 phút là khóc ngất, nôn trớ.
Ví dụ: Bố bế là gào, chỉ đòi mẹ.
Đây là "giai đoạn bám mẹ" để hình thành "Niềm tin cơ bản”.Mẹ bỏ đi đột ngột = con bất an. Hoặc giai đoạn bé mọc răng đau nhức nên trẻ thường bám mẹ hơn.
Lời khuyên: Tách dần có lộ trình: 5p → 10p → 30p. Luôn nói: "Mẹ đi chợ rồi về với con".
8. Nhà có thêm thành viên mới_Bé ghét em
Ví dụ: Mẹ bế em là anh 3 tuổi lao vào đánh em, cấu em.
Ví dụ: Chị 2 tuổi giả vờ tè dầm, đòi ti mẹ lại.
Ví dụ: Ngày nào cũng nói: "Cho em đi đi. Con ghét em".
Khi ba mẹ có thêm em con cảm thấy "bị ra rìa", "mẹ hết thương mình". Đây là sự "ghen tuông" rất bình thường.
Nếu bị mắng "sao hư thế" → Con càng ghét em hơn.
Lời khuyên: Ba mẹ nên gieo tấm lòng yêu thương em cho con khi em chưa chào đời. Nói cho con biết ba mẹ sinh em để có người chơi chung với con, để con vui. Con sẽ không buồn hay cô đơn. Có thêm em là có thêm 1 người yêu thương con trên thế gian này. Cho con sờ bụng mẹ, trò chuyện với em bé cảm nhận em bé lớn lên từng ngày trong bụng mẹ. Tình yêu thương em cũng lớn dần lên trong con, tăng kết nối anh chị em khi bé chao đời.
Ba mẹ cho con "tham gia" chăm sóc em: "Con giúp mẹ lấy bỉm cho em nhé"
Ba mẹ dành 30p/ngày chỉ riêng cho anh/chị cùng xem phim, cùng học tiếng anh, cùng vẽ tranh, cùng chơi trò chơi, cùng nấu ăn, là "Giờ của mẹ và con"
Ba mẹ không nên so sanh “thương nhất, thương nhì” Ba mẹ thương 2 con. Ba mẹ cần các con. Cảm ơn 2 con đã đến bên ba mẹ.
Nếu trẻ vẫn ghen tị ba mẹ nên giải thích cho trẻ hiểu: Con lớn hơn em 4 tuổi. Ba mẹ thương con nhiều hơn em 4 năm nên con không cần phải lo lắng ba mẹ thương em nhiều hơn con nhé.
9. Không có thời gian cho con
Ví dụ: Ba mẹ đi làm từ 8h sáng đến 8h tối mới về, chỉ kịp cho con ăn rồi ngủ.
Ví dụ: Cuối tuần bố mẹ ôm điện thoại, con tự chơi 1 mình.
Ví dụ: "Để lớn rồi chơi với con". Nhưng "lớn" là bao giờ?
Giai đoạn 0-3 tuổi, 1 phút ba mẹ chơi chất lượng > 1 giờ ngồi cạnh con. Thiếu "kết nối an toàn" → Lớn lên trẻ dễ xa cách, khô khan, thiếu tình cảm
Lời khuyên: Chỉ cần 15p/ngày "chơi 100% tập trung". Cất điện thoại, nhìn vào mắt con.
10. Cha mẹ bất đồng quan điểm dạy con
Ví dụ: Mẹ: "Không cho ăn vặt". Bà: "Ăn 1 cái cho ngoan". Bố: "Kệ nó".
Ví dụ: Mẹ dạy tự lập. Ông bà xót cháu, đút từng thìa.
Ví dụ: Mẹ phạt úp mặt. Bố lại bế lên "thôi con nít".
Trẻ học bằng "bắt chước". 3 người 3 luật → Con rối loạn, học cách "xin người dễ nhất".
Lời khuyên: Cả nhà họp "thống nhất 1 luật chơi". Cái gì cấm là cấm cả nhà.
9. Ba mẹ quá lo lắng_so sánh “Con nhà người ta”
Ví dụ: Con 10 tháng chưa nói. Thấy "con hàng xóm 10 tháng “ba, đi, chơi, ạ” là mẹ mất ngủ.
Ví dụ: Con 2 tuổi chưa biết đếm. Mẹ cho đi học thêm toán.
Ví dụ: Con chậm đi 2 tuần, mẹ đưa đi khám 3 bệnh viện.
Mỗi trẻ đều có "tốc độ" riêng. So sánh sẽ tạo áp lực → Mẹ cáu gắt → Con thu mình.
Lời khuyên: Ba mẹ nên đánh giá theo "cột mốc phát triển của WHO", không theo Facebook.
Lời nhắn từ chuyên gia gửi đến ba mẹ
Ba mẹ ơi, giai đoạn 0-3 tuổi con không cần cha mẹ “hoàn hảo”. Con chỉ cần cha mẹ “có mặt” ở những phút giây quan trọng của con: trước giờ đi ngủ ba mẹ ôm, vỗ về, cảm ơn con vì những phút giây ý nghĩa trong ngày đã trải qua cùng nhau. Khi con sai cha mẹ đừng vội trách mắng_ nhắc nhở_ giải thích_kỷ luật.
Hôm nay nếu ba mẹ có sai thì mai sửa. Hôm nay mệt thì nghỉ. Nhưng đừng bỏ cuộc.
Vì những gì ba mẹ gieo trong 3 năm này, sẽ quyết định 30 năm sau của con.
Con cái không thực sự cần đồ chơi đắt tiền. Con chỉ cần 1 người mẹ bình an. ❤️
Ba mẹ có khó khăn gì khi dạy con hãy để lại comment dưới bình luận nhé
