TRẦM CẢM VÀ NHỮNG Ý NGHĨ TỰ SÁT
Case được tư vấn tâm lý bởi Th.s tâm lý Trần Uyên_chuyên gia trị liệu stress, trầm cảm, rối loạn lo âu tại Khai Tam Parc
Dưới đây là chia sẻ của một bạn trong group Vượt qua trầm cảm: “Em nghĩ rằng cái chết là sự giải thoát nhưng vẫn chưa có can đảm để thực hiện. Em luôn mong rằng bản thân mắc phải bệnh gì đó rồi ra đi một cách nhanh chóng. Có phải như vậy là e đang gặp vấn đề về tâm lý không ạ. E có hoài bảo e có ước mơ nhưng từng có 1 khoảng e nghĩ rằng mình đang cố gắng vì điều gì. Khi xung quanh mình chẳng có ai, vì trong gia đình e là người thừa, bạn bè thì không có mấy ai, tình yêu thì lại càng không đáng nhắc. E mệt và tủi thân lắm, e thật sự rất cô đơn. Cảm ơn mọi người đã đọc đến đây, e chỉ muốn trải lòng chút thôi. Cho bản thân e bớt chút gì đó mệt mỏi”
Xin chào em,
Cảm ơn em đã đủ can đảm để viết ra những dòng này. Viết được câu “em muốn trải lòng chút thôi cho bớt mệt” đã là một bước rất lớn rồi. Người thực sự muốn biến mất sẽ không còn muốn được nghe, được hiểu nữa. Nhưng em vẫn đang nói. Nghĩa là trong em vẫn còn một phần muốn sống.
1. Em đang gặp vấn đề về tâm lý không?
Có, em ạ. Những gì em mô tả là dấu hiệu rất rõ của *trầm cảm + ý tưởng tự sát thụ động*.
- “Buông xuôi, nghĩ cái chết là giải thoát”: Đây gọi là ý tưởng tự sát thụ động. Em không chủ động lên kế hoạch, nhưng em mong “giá như mình bệnh rồi đi nhanh cho xong”. Não em đang kiệt sức nên nó nghĩ cái chết là cách duy nhất để hết đau.
- “Mất ý nghĩa, không biết cố gắng vì điều gì”: Khi trầm cảm, vùng não xử lý động lực và niềm vui bị tắt. Em không lười. Em đang bệnh.
- “Cô đơn, thấy mình là người thừa, không ai cần”: Đây là cảm giác cốt lõi của trầm cảm. Nó bóp méo thực tế. Dù xung quanh có người, em vẫn thấy một mình.
Quan trọng nhất: Cảm giác này không phải “em yếu đuối”. Đây là bệnh. Giống như sốt cao thì người mệt, thì não bị trầm cảm cũng làm em kiệt sức về tinh thần.
Em không điên. Em không yếu. Em đang đau.
2. Tại sao em lại rơi vào trạng thái này?
Nhìn vào những gì em viết, có 3 thứ đang đè nặng lên cõi lòng em:
a. Cảm giác “là người thừa trong gia đình”
Đây là vết thương sâu nhất. Khi một đứa trẻ lớn lên với thông điệp ngầm “em không quan trọng”, não sẽ tin rằng: “Nếu mình biến mất thì cũng không ai mất gì”.
19 tuổi, em ra đời đi làm rồi, nhưng đứa trẻ 10 tuổi bên trong em vẫn còn nghe thấy câu đó mỗi ngày.
b. Thiếu kết nối an toàn
Con người không sống một mình được. Bạn bè ít, tình yêu không có, gia đình không là nơi về được → em rơi vào “cô đơn cảm xúc”. Cô đơn kiểu này mệt hơn làm việc 12 tiếng/ngày.
c. Mất ý nghĩa
Em nói “em có hoài bão, có ước mơ”. Nhưng khi quá cô đơn và quá mệt, não sẽ hỏi: “Làm tất cả để làm gì?”. Không có câu trả lời, em buông xuôi.
3. Điều em cần nghe ngay bây giờ
Tôi biết nói với em “cố lên” lúc này vô ích. Nên tôi sẽ nói với em chỉ 3 điều:
Thứ nhất: Em không một mình.
19 tuổi, đi làm, tự nuôi mình được 1 năm. Đó không phải việc một người “thừa” làm được. Có một phần trong em rất mạnh mẽ, rất kiên cường. Phần đó đang viết tin nhắn này cho tôi hôm nay. Em hãy nắm lấy phần đó.
Thứ hai: Cảm giác “muốn chết” không phải là em. Đó là trầm cảm đang nói.
Trầm cảm là kẻ nói dối. Nó nói “không ai cần em”, “sẽ mãi như thế này”. Nhưng đó là triệu chứng, không phải sự thật. Khi điều trị đúng, 80% người nói “em không hiểu sao trước đó em lại nghĩ như vậy”.
Thứ ba: Em không cần phải có can đảm để sống. Em chỉ cần có 1 lý do nhỏ để qua hôm nay.
Em đừng nghĩ đến 10 năm tới vì như thế sẽ quá dài và quá nặng nề.
Em chỉ cần nghĩ: “Hôm nay mình sẽ ăn một bữa nóng”. “Hôm nay mình sẽ đi ngủ lúc 11h”. “Hôm nay mình sẽ nhắn tin cho 1 người”.
Sống sót qua hôm nay = thắng. Ngày mai tính tiếp.
4. Em cần làm gì ngay trong 48h tới?
Bước 1: Nói chuyện với một ai đó bất kì
Em đừng giữ những ý nghĩ ấy trong đầu mà hãy chia sẻ với một ai đó. Nếu không có bạn bè, hãy gọi đường dây nóng:
- Tổng đài 111: Miễn phí 24/7, chuyên viên tâm lý hỗ trợ khủng hoảng.
- Bệnh viện Tâm thần TP.HCM/Hà Nội: Có khoa cấp cứu tâm thần, làm việc 24/7.
Em chỉ cần nói đúng 1 câu: “Em đang có ý nghĩ muốn chết, em cần nói chuyện”. Họ được đào tạo để nghe em mà không phán xét.
Bước 2: Đi khám bác sĩ tâm thần hoặc nhà tâm lý lâm sàng
Em cần một người đánh giá xem em có đang ở mức cần dùng thuốc hỗ trợ tạm thời không. Thuốc không làm em “mê man”, nó giúp não em có đủ serotonin để em có sức mà nói chuyện với nhà tâm lý.
Đi khám không có nghĩa em “điên”. Nó giống như đi khám khi bị sốt cao.
Bước 3: Chặn hành vi tự hại ngay bây giờ
Em chưa có can đảm thực hiện, đó là điều tốt. Hãy làm cho việc đó khó hơn:
- Giao hết thuốc men, dao kéo cho người tin cậy giữ.
- Xóa các trang web, group nói về tự tử.
- Viết ra 3 lý do nhỏ nhất để em chưa đi: “Mẹ em sẽ đau khổ”, “Em vẫn tò mò ngày mai thế nào”, “Em chưa ăn món phở yêu thích lần cuối”. Em nhớ luôn giữ tờ giấy đó trong ví.
- Thay vì suy nghĩ em hãy nghe một cuốn sách nói về triết lí cuộc sống hoặc bất cứ quyển sách nào mà em yêu thích hoặc chưa bao giờ có cơ hội được đọc nó.
5. Lời nhắn gửi từ một người đã nghe em
Em 19 tuổi. Em đã đi làm 1 năm. Em vẫn chưa bỏ cuộc dù cảm thấy mình là người thừa.
Điều đó nói với tôi rằng: Em mạnh hơn em nghĩ rất nhiều.
Cô đơn, thấy mình vô giá trị, muốn biến mất… những cảm giác này không kéo dài mãi. Nó giống như cơn bão. Bão thì dữ, nhưng nó sẽ đi qua nếu em tìm được chỗ trú.
Chỗ trú đó có thể là một nhà tâm lý. Một người bạn online. Một đường dây nóng. Một con mèo. Bất cứ thứ gì khiến em còn muốn ở lại thêm 1 ngày.
Em không cần tin rằng cuộc đời sẽ tốt lên ngay. Em chỉ cần tin rằng: *Hôm nay em xứng đáng được sống thêm 1 ngày để xem chuyện gì xảy ra*.
Nếu em viết được tin nhắn này, em cũng có thể gọi số 111 ngay bây giờ.
Tôi sẽ ở đây. Và em quan trọng hơn em nghĩ rất nhiều.
